Brzeźnik / Historia

Historia — oś czasu

Dzieje Brzeźnika od dzisiaj wstecz — do średniowiecznych początków wsi i osadnictwa kultury łużyckiej.

fot. 1930 · fotopolska.eu

1990 – 2026Współcześnie

23 listopada 2024

Głaz z obozu RAD wraca na miejsce

Koło Historyków z Bolesławca ustawiło ponownie kwarcytowy głaz sprzed dawnego obozu Służby Pracy Rzeszy, który po 1945 r. leżał zrzucony licem do ziemi w lesie.

14 września 2013

Odnowiony krzyż z dwujęzycznym napisem

Mieszkańcy ze składek odrestaurowali przedwojenny kamienny krzyż. Na postumencie umieszczono tablicę po polsku i niemiecku: „Panie, przebacz nam nasze winy i obdarz nas pokojem”. Brzeźnik uchodzi za wieś najbogatszą w przydrożne kapliczki w diecezji.

2003

Zakład Górniczy „Brzeźnik”

Od 2003 r. działa tu zakład górniczy firmy ARSYL z terenami górniczymi „Brzeźnik-Barbara” i „Brzeźnik-Jan”.

Poniżej > Abtlg. (oddział) 105 / 5 N... 5 1934.
2024 · Poniżej > Abtlg. (oddział) 105 / 5 N... 5 1934.
Obozy RAD również „migrowały” w zależności od lokalnego zadania, tj. zmieniano lokalizację, zachowując nazwę. >
2024 · Obozy RAD również „migrowały” w zależności od lokalnego...
Kościół MB Nieustającej Pomocy
2018 · Kościół MB Nieustającej Pomocy
Nowe domki przy drodze Bolesławiec - Nowogrodziec.
2018 · Nowe domki przy drodze Bolesławiec - Nowogrodziec.
Kamień Faustmanna.
2016 · Kamień Faustmanna.
Była gospoda.
2016 · Była gospoda.
Budynek - dawniej  przynależał do Mierzwina.
2016 · Budynek - dawniej przynależał do Mierzwina.
Kapliczka w pobliżu kościoła na tle domu nr 66 (?).
2015 · Kapliczka w pobliżu kościoła na tle domu nr 66 (?).
Figura św. Jana Nepomucena przy murze kościoła.
2015 · Figura św. Jana Nepomucena przy murze kościoła.
Przykościelny cmentarz w Brzeźniku.
2015 · Przykościelny cmentarz w Brzeźniku.
Ciekawa kapliczka
2014 · Ciekawa kapliczka
Przewrócony pomnik.
2014 · Przewrócony pomnik.

1945 – 1989Po wojnie — PRL

kwiecień–czerwiec 1946

Przyjeżdżają reemigranci z Jugosławii

Brzeźnik zasiedlili w dużej mierze Polacy z Bośni (dawnej Jugosławii). Przyjeżdżali pociągami na stację w Zebrzydowej i dostawali poniemieckie gospodarstwa – m.in. domy nr 22 i 57. Jedna z rodzin przez pół roku mieszkała razem z niemieckim właścicielem domu; w innym domu w pokoju gościnnym Rosjanie urządzili stajnię. Dzieci chodziły do szkoły w Brzeźniku, w pierwszych miesiącach często boso.

12–14 lutego 1945

Walki pod Brzeźnikiem

W czasie operacji dolnośląskiej Niemcy obsadzili doraźną linię obrony Brzeźnik–Kierżno. W nocy 12 lutego uderzyła piechota sowiecka z czołgami, a 13 lutego wieczorem sowieckie oddziały pancerne były już pod Nowogrodźcem. Walki zniszczyły folwark Herschelswaldau i dwie cegielnie; w lasach do dziś widać okopy i transzeje (relacja filmu TV Łużyce, 2017).

Były uczeń Gustav Griebsch, przy pomniku  nauczyciela.
1964 · Były uczeń Gustav Griebsch, przy pomniku nauczyciela.
Droga nr 94 ze Zgorzelca do Bolesławca ok. 10 km przed Bolesławcem, na wysokości skrętu na Lwówek Śląski. Drogowskaz za samochodem: Lwówek Śląski 19 km.
1964 · Droga nr 94 ze Zgorzelca do Bolesławca ok. 10 km przed...

1933 – 1945III Rzesza i II wojna światowa

1939

Wieś na mapie z 1939 roku

Mapa pokazuje szosę Rzeszy nr 115 (dziś DK94), karczmę Zollhaus przy skrzyżowaniu, kolonię Haidehäuser na północy, Grenzhäuser na wschodzie, strzelnicę i boisko, a na zachodzie folwark Herschelswaldau z cegielnią i bocznicą. Po strzelnicy został betonowy kulochwyt, widoczny w lesie po wycięciu krzewów.

1934

Obóz Służby Pracy Rzeszy (RAD)

Kilometr na zachód od wsi działał obóz Reichsarbeitsdienst – oddział 105/5. Przed nim stanął głaz z napisem „Ehret die Arbeit und achtet den Arbeiter” (Czcij pracę i szanuj robotnika).

Na mapce, w tym samym miejscu od lat. Cegielnia nie istnieje. Ostał się ino komin.
1942 · Na mapce, w tym samym miejscu od lat. Cegielnia nie...
Na mapce: głaz (pomnik), nasyp bocznicy kolejowej do cegielni, komin po cegielni. Na zółto zaznaczono,  nieistniejącą drugą cegielnię, po której komin też się ostał i nieistniejący majątek Herschelswaldau.
1942 · Na mapce: głaz (pomnik), nasyp bocznicy kolejowej do...
Brzeźnik na pocztówce 4 polowej
1935–1940 · Brzeźnik na pocztówce 4 polowej
Kościół parafialny w Brzeźniku.
1934 · Kościół parafialny w Brzeźniku.
Brzeźnik - kościół MB Nieustającej Pomocy.
1933 · Brzeźnik - kościół MB Nieustającej Pomocy.

1742 – 1932Pod panowaniem pruskim i w Cesarstwie

22 stycznia 1921

Zabójstwo nauczyciela Faustmanna

Fritz Faustmann, nauczyciel z Ocic (Ottendorf), jadąc z synem motocyklem przez Brzeźnik, został zastrzelony 2 km na zachód od wsi. Nauczyciele z Ocic i Zebrzydowej postawili mu kamień pamiątkowy z krzyżem.

1900

Wieś z kościołem, karczmą i szkołą

Według Meyers Gazetteer Birkenbrück w powiecie bolesławieckim liczył 517 mieszkańców, miał katolicki kościół parafialny i własny urząd stanu cywilnego; ewangelicy należeli do parafii w Ocicach. Litograficzna pocztówka z końca XIX w. pokazuje restaurację ze sklepem A. Minnicha, kościół, karczmę sądową M. Gerlacha, plebanię i szkołę.

1888

Kolonie, bażanciarnia i cegielnie

Na mapie z 1888 r. widać: kolonię Friedrichsheide na północ od wsi, bażanciarnię (Fasanerie) wśród stawów obok folwarku Herschelswaldau, dwie cegielnie (Zgl.) – przy Herschelswaldau i przy kolonii Rimpelsberg – oraz karczmę Zollhaus i Grenzhäuser.

24 stycznia 1874

Okręg urzędowy Birkenbrück

Utworzono Amtsbezirk Birkenbrück nr 2 z gmin Birkenbrück i Herrmannsdorf (Kierżno). Pierwszym naczelnikiem został właściciel ziemski Herrmann Perlitz z Herrmannsdorf.

1859

Duży obrót ziemią

W dziesięcioleciu przed 1861 r. w Birkenbrück sprzedano 43 gospodarstwa i działki chłopskie – jedna z najwyższych liczb w powiecie (więcej tylko w Gościszowie – Gießmannsdorf).

1838

Proboszcz archiprezbiterem

W latach 1838–1840 proboszcz z Birkenbrück, Franz Kretschmer, był archiprezbiterem okręgu Naumburg nad Kwisą (Nowogrodziec), do którego należała parafia.

6 stycznia 1827

Starą drogą wojskową przez Birkenbrück

Wspomnienie wędrownego pończosznika: szedł starym gościńcem (Heerstraße) przez Naumburg, Thiergarten i Birkenbrück w głębokim śniegu i zatrzymał się w karczmie Jagdschänke.

Dawniej budynki na granicy Mierzwina, zajazd Zum weissen Ross Fritza Hoffmanna i fragment wsi.
1930–1936 · Dawniej budynki na granicy Mierzwina, zajazd Zum weissen...
Okolice kościoła.
1930–1945 · Okolice kościoła.
Gospoda Pod Białym Rumakiem.
1925–1930 · Gospoda Pod Białym Rumakiem.
Brzeźnik. Zajazd Wilhelma Jesse (Gasthof Zollhaus).
1925–1930 · Brzeźnik. Zajazd Wilhelma Jesse (Gasthof Zollhaus).
Brzeźnik. Karczma sądowa, sklep, kościół i szkoła.
1925–1930 · Brzeźnik. Karczma sądowa, sklep, kościół i szkoła.
Brzeźnik, fragment z kościołem.
1920–1922 · Brzeźnik, fragment z kościołem.
Pocztówka z Brzeźnika.
1920–1930 · Pocztówka z Brzeźnika.
Brzeźnik.
1900–1906 · Brzeźnik.
Brzeźnik na pocztówce litograficznej z końca XIX w. Restauracja ze sklepem A. Minnicha, kościół, karczma sądowa  M. Gerlacha, plebania i szkoła.
1895–1900 · Brzeźnik na pocztówce litograficznej z końca XIX w....

1335 – 1741Czasy czeskie i habsburskie

1612

Pierwszy znany nauczyciel

Michael Müller, pisarz kościelny i nauczyciel – najstarsza wzmianka o szkole w Birkenbrück.

26 czerwca 1452

Sołtys z Birkenbrück w sądzie

Lorenz Bleul (Blewel), sołtys Birkenbrück, zasiada jako ławnik królewskiego sądu dworskiego w Bolesławcu przy sprawie o bolesławiecką szkołę.

1000 – 1334Średniowiecze — początki wsi

1265

Wieś klasztorna

19 czerwca 1265 r. książę Konrad głogowski poświadczył, że klasztor magdalenek w Nowogrodźcu kupił wieś „Berginbrucke” od jego sługi Hermanna zwanego Kul za 46 grzywien czystego srebra. Wieś należała do klasztoru aż do 1810 r., a ich wpływ tłumaczy niezwykłą liczbę przydrożnych kapliczek.

pradziejePradzieje

Współtwórz archiwum

Masz stare zdjęcie lub wspomnienie?

Pomóż zachować pamięć o Brzeźniku. Każda pocztówka, dokument czy rodzinna historia może być cennym fragmentem dziejów wsi.

Przekaż materiał
Szukaj na stronie